Campus
S1.03 🌱 Fondamentaux 📖 15 parties ☀️ Terroir tropical & sahélien 🌐 Bamanankan

Comment choisir ses semences de départ

Comprenez la différence vitale entre les semences industrielles hybrides F1 et les semences paysannes reproductibles, pour démarrer votre production sur des bases solides et durables.

📋 Sommaire des chapitres (15 parties) Afficher / Masquer
1
PARTIE 1 SUR 15 Furu fɔlɔ bɛ fɛn bɛɛ latigɛ
Furu fɔlɔ bɛ fɛn bɛɛ latigɛ

Furu fɔlɔ bɛ fɛn bɛɛ latigɛ

I n'i ka furu yɛrɛ dilanni kɛ, o bɛ baara ni dusu de ɲini.

I ka baara ka se ka fɛnɲɛnɛya, i ka kan ka furu dɔ lafɔlɔ min bɛ se ka yɛrɛ labɔ kɛnɛ kan tiɲɛntɔya la san o san.

Sigida in kɔnɔ, i bɛna a dɔn cogo min na i ka furu fɔlɔw sugandi, i kana don furu dilanninw ka kɔnɔna kɔnɔ.

2
PARTIE 2 SUR 15 Hybride F1 jiɲɛ ye di?
Hybride F1 jiɲɛ ye di?

Hybride F1 jiɲɛ ye di?

Butikiw la walima koperatiw la, saki caaman kan, i bɛ a ye ko "Hybride F1".

Jiɲɛ ninnu ye baara ye minnu bɛ da ni fanga ye, ka jiɲɛ fila minnu datugulen kosɛbɛ, u fara ɲɔgɔn kan.

San fɔlɔ la, jiɲɛw bɛ bonya joona ani u bɛ denbaya kelen-kelen dɔn.

Nka o ye tigɛn ye san nata kama!

3
PARTIE 3 SUR 15 F2 sènɛ kɔnɔna
F2 sènɛ kɔnɔna

F2 sènɛ kɔnɔna

N'i ye F1 yiriden jiɲɛw sènɛ ka u lajɛ ka u jiɲɛ san nata (o de ye F2 denbaya ye):

❌ Jiridenw ka fanga banna.

❌ Jiɲɛ dɔw dɔgɔman, dɔw tɛ dɔgɔya walima u bana.

❌ Jiɲɛ caaman tɛ bɔ.

O tuma na, sènɛkɛla ka kan ka jiɲɛ kuraw san sènɛ kelen-kelen bɛɛ la!

4
PARTIE 4 SUR 15 Fiyɛn-jɛnsɛnna ka nafa-ɲinini
Fiyɛn-jɛnsɛnna ka nafa-ɲinini

Fiyɛn-jɛnsɛnna ka nafa-ɲinini

San o san, F1 jiridenw sanfɛla ka kɔnɔna ka ca. O bɛ jɛnsɛnna kɛ ka nafa-ɲinini butikiw, bololabaara ni jamana caman ka kɛrɛnkɛrɛnnenw kan.

N’a ka jamana ka dakan datugu walima n’a ka sɔngɔw gɛlɛya, fiyɛn-jɛnsɛnna tɛ se ka a ka dugukolo jɛnsɛn tugun.

Hɛrɛ bɛ daminɛ ni i tɛ mɔgɔ si kan i ka jiridenw kosɔn!

5
PARTIE 5 SUR 15 Jololi jɛgɛn: nafolo min bɛ se ka labɛn kokura
Jololi jɛgɛn: nafolo min bɛ se ka labɛn kokura

Jololi jɛgɛn: nafolo min bɛ se ka labɛn kokura

A kɔfɛ, jololi jɛgɛnw (u bɛ wele fana ko jɛgɛn wɛrɛw walima jɛgɛn yɔrɔw) bɛ labɛn ka kɛɲɛ ni u ka denbaya ye ka bɔ denbaya dɔ la ka taa denbaya wɛrɛ la.

Ni i ye jɛgɛnw fɔ minnu i ye sɔrɔ:

✅ U bɛ jɛgɛn barikama ni dɔgɔkunba di kokura.

✅ U bɛ mɔgɔ bɛɛ ta ye, k’a sɔrɔ u ma sɔrɔ ka u latigɛ walima ka u bali ka u fɔ kokura.

6
PARTIE 6 SUR 15 Joli minan-juru min ka kan ni i ka **tile-ɲɛnajalan** ye
Joli minan-juru min ka kan ni i ka **tile-ɲɛnajalan** ye

Joli minan-juru min ka kan ni i ka **tile-ɲɛnajalan** ye

Faso-juru minnu bɛ dilan fabriki la, olu dabɔra walasa u ka bɔ engrais chimique ni ji caaman na.

Juru-kulu minnu bɛ dugukolo la, olu ye tile-ɲɛnajalan gɛlɛn, dugukolo-ɲagami ni ban-kɛlɛ kɛ i ka dugukolo la san caaman kɔnɔ.

U bɛ se ka kɔngɔ gɛlɛnna, ka tile-ɲɛnajalan gɛlɛnna!

7
PARTIE 7 SUR 15 Yɔrɔ jumanw na i bena jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛ kɛɲɛw sɔrɔ?
Yɔrɔ jumanw na i bena jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛ kɛɲɛw sɔrɔ?

Yɔrɔ jumanw na i bena jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛ kɛɲɛw sɔrɔ?

I ka jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛ fɔlɔ labɛnna kama:

  1. I ka ɲininka i ka dugu mɔgɔkɔrɔbaw ni maraichers kɛɲɛw la, walima dugu tɔw la.
  2. I ka taga jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛw ka feerɛ-yɔrɔw la, ani ka taga jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛw ka barakɛyɔrɔw la.
  3. I ka fara jiɲɛ-denɲɛɲɛɲɛɲɛɲɛ kɛla mɔgɔw ka jɛkuluw kan, walima agroécologie purunw kan.
8
PARTIE 8 SUR 15 Aw ye nàkunw sugandi minnu bɔra baarakɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw na
Aw ye nàkunw sugandi minnu bɔra baarakɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw na

Aw ye nàkunw sugandi minnu bɔra baarakɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw na

Aw ye nàkunw sugandi tuma bɛɛ minnu falen bɛ fɛnɲɛnamafagalanw ni farikannafagalanw kɔnɔ.

Jiribulu min kɛra fɛnɲɛnamafagalanw la, o bɛ kɛ jɔnɔ ye.

Nàkun min bɔra dugukolo ɲɛnaman na (ni kɔmpɔsi ni dugukolo-jɔlen bɛ yen), o bɛna jiɲɛw di minnu bɛ se ka kɛ u yɛrɛ ye ani minnu falen bɛ ɲɛnamaya la.

9
PARTIE 9 SUR 15 Ka a dɔn ko sènɛfɛn bɛnna ka ɲi fɔlɔ
Ka a dɔn ko sènɛfɛn bɛnna ka ɲi fɔlɔ

Ka a dɔn ko sènɛfɛn bɛnna ka ɲi fɔlɔ

Ni sènɛfɛn caman di la i ma walima ka a fère i ma, i ka a lajɛ ka ɲi:

  • Sènɛfɛn bɛɛ ka kɛ dafanin ye, ka kɛɲɛ ni ɲɔgɔnɲɔgɔn dɔgɔmanw tɛ.
  • Fɛnɲɛnɛ fari jɛman walima fari fiman kana kɛ a kan, wa a kana sunsun.
  • Fɛnɲɛnɛ caman kana kɛ a kan (kabakuru dɔgɔmanw, yiriw labanw, foroba binw ka sènɛfɛnw).
10
PARTIE 10 SUR 15 Ka dɔnniya lajɛ jɛgɛn in sigida kan
Ka dɔnniya lajɛ jɛgɛn in sigida kan

Ka dɔnniya lajɛ jɛgɛn in sigida kan

A bɛna kɛ i ka ɲininka mɔgɔ min bɛ jiɲɛ di i ma tuma bɛɛ:

  • "A bɛ se ka kɛ tuma juman na ka kɔn ka jiɲɛ fara ka se ka fɛn fɔlɔ kɔrɔta?"
  • "A bɛ kɛ cogo di tilenba la walima sanji bɛɛ la?"
  • "Fɛnɲɛnɛ in tɔn bɛ di, a ka nɔgɔn ka lajɛ cogo di, a bɛ mara cogo di?"

I ka jaabi nafama ninnu sɛbɛn i ka sɛbɛnnikɛlan kɔnɔ!

11
PARTIE 11 SUR 15 A daminɛ dɔgɔya ani ka lajɛ fɔlɔ
A daminɛ dɔgɔya ani ka lajɛ fɔlɔ

A daminɛ dɔgɔya ani ka lajɛ fɔlɔ

I kana i ka fɛnɲɛnɛ yɛlɛma bɛɛ tuma kelen na ni fɛn wɛrɛ ye min i ma a dɔn fɔlɔ!

Sana fɔlɔ :

  • Ka sɛnɛ dɔgɔya ka lajɛ (kɛɲɛ dɔw).
  • Ka a ka kɛwali lajɛ i ka dugukolo kan.
  • Ni a ka fɛnɲɛnɛ ka bon, ka a ka nɛgɛnɛw lajɛ walima ka sɛnɛ bonya sana nata la.
12
PARTIE 12 SUR 15 Ka d'a fɔ ka caaya
Ka d'a fɔ ka caaya

Ka d'a fɔ ka caaya

Nattura ye nɛɛma ye: yiriden kelen b'a ta tuma caman na ka kɛ denbaya baa ye, walima denbaya kɛmɛya!

I bena nɛgɛn caaya ni i yɛrɛ ka dunni ka kan.

Di ani ka i ka sɔngɔw falen ni i ka jiranfanw ye:

* Fɛn o fɛn ka ca ka kɛ i ka yɔrɔ la, o ka dɔgɔ ka halaki!

13
PARTIE 13 SUR 15 Minw ka kan ka bali pewu
Minw ka kan ka bali pewu

Minw ka kan ka bali pewu

Walasa i ka hɛrɛ sɔrɔ i yɛrɛ la:

❌ I kana nɛgɛsira denw lajɛ tuma bɛɛ ni i ma a dɔn u bɔra yɔrɔ min (u bɛ bɔ F1 hybrides minnu ye farikoloɲɛnajɛ kɛ).

❌ I kana a daminɛ ni nɛgɛsira ye minnu ye farikoloɲɛnajɛ kɛ ni kimiki wulilenw ye minnu ka bonya.

❌ I kana nɛgɛsira to yɔrɔ min na, bana jugu dɔ tun bɛ yen.

14
PARTIE 14 SUR 15 I ka **semen-gafe**
I ka **semen-gafe**

I ka **semen-gafe**

I ka semenw sigi don fɔlɔ, i ka gafe fitini dɔ ta.

I ka sɛbɛn:

  • Mɔgɔ min ye semen fɔlɔ di i ma, o tɔgɔ
  • A ta don
  • Ni i ye fɛnɲɛnɛya dɔw ye baara kɔnɔ, o fɛnɲɛnɛyaw

E ye i ka purunba ka ɲɛnamaya-hakili ye!

15
PARTIE 15 SUR 15 Ayiwa ! I ye hɛrɛ sɔrɔ ka kɛ i yɛrɛ ta ye
Ayiwa ! I ye hɛrɛ sɔrɔ ka kɛ i yɛrɛ ta ye

Ayiwa ! I ye hɛrɛ sɔrɔ ka kɛ i yɛrɛ ta ye

Ayiwa ! I ye taama in daminɛ ka tugu dumuni hɛrɛ kɔ :

✅ I ye F1 nɛgɛsira denmisɛnw ka fanga jalaki

✅ I b'a fɛ ka jikuruw ni denmisɛnw ta, minnu bɛ se ka denmisɛnw ta

✅ I bɛ se ka i ka denmisɛnw ka kɛnɛya lajɛ

Modulu nata : ka fɛnɲɛnɛnɛ ni fɛnɲɛnɛnɛ ka dɔnniya faamuya ka bonya ka bonya !