Campus
M2.1 🌱 Dabali & Dugu 📖 35 parties ☀️ Terroir tropical & sahélien 🌐 Bamanankan

Dugu Hɛrɛw

I laɲini ye ka dugu ni ɲɛnamaya (ŋɔnɔ, ɲɛgɛnɛ, bakitɛri, humus) faamuya ani fɛn caman dabɔli dugu kɔnɔ ka baara kɛ ni yɔrɔ kelen ye ka i ka fɛnɲɛnamafɛnw bonya.

📋 Sommaire des chapitres (35 parties) Afficher / Masquer
1 An bɛna a jira i la cogo min na, sɛnɛfɛnsɛnɛw bɛ se ka dugukolo ta ka a kɛ a ka ɲi ka balo 2 WALASA DUGU KA KƐ JOLIYALEN YE, A KA KƐ 3 Nàfama jɛgɛnna jiminiw ka bonya ni ka kɛnɛya, u ka kan ni kɛnɛ ye, ji, ani balo ye. U 4 Dugu nɔgɔn ka bon ni **humus** ye, o bɔra dugukolo laɲiniw ni fɛnɲɔgɔnw ka sa kɔfɛ (jɛgɛnni fɛnɲɔgɔnw, filaworo, 5 **Humus** 6 Dugu ka kɛ: 7 Misɛli 8 acariens 9 **Termitiw** 10 O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka **nafa ka bon** ani a ka **kɛɲɛ ka ca**, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali **limace**! 11 O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka bon ani ka kɛɲɛɲɛ, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali limace! 12 Fɛn ninnu bɛɛ bɛ baara kɛ ɲɔgɔn fɛ walasa ka dugukolo labɛn kokura, ka a mara ka kɛ hɛrɛ ye, ka a to ka kɛ nɔgɔ ye, 13 WALIMA BAARA MIN BƐ KƐ BAARA-JURU KAN 14 A bɛ daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ bɛ dugukolo nafama dɔw labɔ. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o dugukolo ta ka don 15 A daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ ka dugukolo ɲuman dɔ bila a kan. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o 16 Dugukolo datugu-kulu ka baara 17 Paillage ka baara 18 Paillage ka baara 19 Paillage ka baara 20 Kaaberɛ nin siranw donsoya 21 **Mikoro-organismu ni** 22 Mikoro-organisime ni 23 Mikoro-organismu ni 24 Micro-organismes ni nɛrɛw ye 25 Mikoro-organismu ni 26 BUGUNU JIRIWALAW KA DƆN KƐ SO KƆNƆ NI U KA SƆGƆSƆGƆLI NI U KA BAARA KƐCOGO YE? 27 Bi fura bɛ bonya, u bɛ dugukolo kɔlɔsi ni tile ni hura ye. 28 FOTOZAN 29 Ni yɛlɛma sugari la min bɛ di u ma, sigi dɔw bɛ kɛ a ka da ye funtigi kama: u bɛ 30 Jiridenw bɛ ji ni balo sɔrɔ dugukolo kɔnɔ. O kama u bɛ u 31 Ni sɛnɛnna kɔfɛ, jijiw bɛ to duguma ka bɔ, o bɛ dugu barika bonya ni 32 Sankalaɲɔgɔnɲɔgɔn bɛ dugukolo di ni dugukolo-ɲɛfɛn ye. A bɛ se ka don 33 N'i sɔnna ka bin kura dabali, i ka fange-joli in laban duguma n'i ma a faga, walasa 34 X3 35 Baara min bɛ kɛ ni **planches de culture** ye, o ka bon ni fɛn caman ye: a bɛ dugukolo diɲɛ, o la a bɛ se ka dɔgɔya
🎥 Vidéos & Démonstrations pratiques (1) BM
Afficher / Masquer

Retrouvez l'ensemble des tutoriels, gestes techniques au champ et podcasts associés à ce module :

Maraîchage bio-intensif – Épisode 9 : Pesticides et nouvelles pratiques
Maraîchage bio-intensif – Épisode 9 : Pesticides et nouvelles pratiques
🎙️ Podcast

Maraîchage bio-intensif – Épisode 9 : Pesticides et nouvelles pratiques

1
PARTIE 1 SUR 35 An bɛna a jira i la cogo min na, sɛnɛfɛnsɛnɛw bɛ se ka dugukolo ta ka a kɛ a ka ɲi ka balo
An bɛna a jira i la cogo min na, sɛnɛfɛnsɛnɛw bɛ se ka dugukolo ta ka a kɛ a ka ɲi ka balo

An bɛna a jira i la cogo min na, sɛnɛfɛnsɛnɛw bɛ se ka dugukolo ta ka a kɛ a ka ɲi ka balo

walasa ka se ka fɛnɲɛnama n’a ka fɛnɲɛnamaya ni nɛgɛnɛw ka kɛnɛya ni a ka bonya ɲuman garanti.

2
PARTIE 2 SUR 35 WALASA DUGU KA KƐ JOLIYALEN YE, A KA KƐ
WALASA DUGU KA KƐ JOLIYALEN YE, A KA KƐ

WALASA DUGU KA KƐ JOLIYALEN YE, A KA KƐ

NIƝANIN YE

3
PARTIE 3 SUR 35 Nàfama jɛgɛnna jiminiw ka bonya ni ka kɛnɛya, u ka kan ni kɛnɛ ye, ji, ani balo ye. U
Nàfama jɛgɛnna jiminiw ka bonya ni ka kɛnɛya, u ka kan ni kɛnɛ ye, ji, ani balo ye. U

Nàfama jɛgɛnna jiminiw ka bonya ni ka kɛnɛya, u ka kan ni kɛnɛ ye, ji, ani balo ye. U

balila dugukolo sanfɛla fɛ (cɛntimɛtɛrɛ 10-20 gɛrɛn).

4
PARTIE 4 SUR 35 Dugu nɔgɔn ka bon ni **humus** ye, o bɔra dugukolo laɲiniw ni fɛnɲɔgɔnw ka sa kɔfɛ (jɛgɛnni fɛnɲɔgɔnw, filaworo,
Dugu nɔgɔn ka bon ni **humus** ye, o bɔra dugukolo laɲiniw ni fɛnɲɔgɔnw ka sa kɔfɛ (jɛgɛnni fɛnɲɔgɔnw, filaworo,

Dugu nɔgɔn ka bon ni **humus** ye, o bɔra dugukolo laɲiniw ni fɛnɲɔgɔnw ka sa kɔfɛ (jɛgɛnni fɛnɲɔgɔnw, filaworo,

sɔgɔsɔgɔbaga saaba, bɔnɔw…).

5
PARTIE 5 SUR 35 **Humus**
**Humus**

**Humus**

Dugu min ka di, o ka di ni humus ye. O bɔra dugukolo laɲiniw ni fɛn camanw ka sa-sa-sa la (sege-sege-len yiriw, wulawula-wulawula-w, fɛnɲɛnɛw minnu sara, bɔnɔw…).

6
PARTIE 6 SUR 35 Dugu ka kɛ:
Dugu ka kɛ:

Dugu ka kɛ:

ka kɛ ni dugukolo lajɛlen ye i n’a fɔ dugukolo ni yiriw ka fɛnɲɛnɛ ani kabakurunw,

  • ka kɛ ni ji ye min bɛ dugukolo lajɛlen ni yɛlɛmafɛnw jira, ani kɔnɔkow.
7
PARTIE 7 SUR 35 Misɛli
Misɛli

Misɛli

bakteri

A ka sigi yɛrɛ ka walew ba fana kɛ:

  • Walew dɔw minnu ma yɛlɛn jii la i n'a fɔ bakteri ni fɔn minnu ka fari fɛfɛnw ka diɲɛ, o de bɛ wele ko misɛli.
8
PARTIE 8 SUR 35 acariens
acariens

acariens

nématodes larves

A accueille également des organismes vivants :

  • des organismes de quelques millimètres comme des acariens, des petits vers (appelés nématodes) ou des larves d’insectes.
9
PARTIE 9 SUR 35 **Termitiw**
**Termitiw**

**Termitiw**

dugukolo jɔn, kɛrɛkɛrɛkɛ, dugukolo nɛnɛ,ɲininkali

A bɛ sigi di fana dugukolo bɛnbaliw ma:

ani sɛgɛsɛgɛw: i n'a fɔ dugukolo nɛnɛw, dugukolo jɔnw, termitiw, sɛgɛsɛgɛw, kɛrɛkɛrɛkɛw walima ɲininkaliw.

10
PARTIE 10 SUR 35 O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka **nafa ka bon** ani a ka **kɛɲɛ ka ca**, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali **limace**!
O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka **nafa ka bon** ani a ka **kɛɲɛ ka ca**, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali **limace**!

O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka **nafa ka bon** ani a ka **kɛɲɛ ka ca**, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali **limace**!

O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka nafa ka bon ani a ka kɛɲɛ ka ca, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali limace!

11
PARTIE 11 SUR 35 O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka bon ani ka kɛɲɛɲɛ, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali limace!
O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka bon ani ka kɛɲɛɲɛ, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali limace!

O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka bon ani ka kɛɲɛɲɛ, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali limace!

O bɛ wele ko sigida dɔ ye min ka bon ani ka kɛɲɛɲɛ, o la mɔgɔ bɛɛ bɛ a ka baara kɛ, hali limace!

12
PARTIE 12 SUR 35 Fɛn ninnu bɛɛ bɛ baara kɛ ɲɔgɔn fɛ walasa ka dugukolo labɛn kokura, ka a mara ka kɛ hɛrɛ ye, ka a to ka kɛ nɔgɔ ye,
Fɛn ninnu bɛɛ bɛ baara kɛ ɲɔgɔn fɛ walasa ka dugukolo labɛn kokura, ka a mara ka kɛ hɛrɛ ye, ka a to ka kɛ nɔgɔ ye,

Fɛn ninnu bɛɛ bɛ baara kɛ ɲɔgɔn fɛ walasa ka dugukolo labɛn kokura, ka a mara ka kɛ hɛrɛ ye, ka a to ka kɛ nɔgɔ ye,

ka kɛ fɛn ye min bɛ fɛnɲɛnɛn kɛ ani ka sigi sen kan walasa ka jiriw n’a fɛnɲɛnɛnw dabɔ.

O ni fɛnɲɛnɛn baara ye dugukolo nafa sigiɲɔgɔnna ye.

13
PARTIE 13 SUR 35 WALIMA BAARA MIN BƐ KƐ BAARA-JURU KAN
WALIMA BAARA MIN BƐ KƐ BAARA-JURU KAN

WALIMA BAARA MIN BƐ KƐ BAARA-JURU KAN

O BƐ DUGU DAKAN K’A KƐ FƐN-KUNBA YE, O KƆRƆ YE KO A BƐ DUGU DAKAN K’A KƐ FƐN-KUNBA YE WA?

14
PARTIE 14 SUR 35 A bɛ daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ bɛ dugukolo nafama dɔw labɔ. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o dugukolo ta ka don
A bɛ daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ bɛ dugukolo nafama dɔw labɔ. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o dugukolo ta ka don

A bɛ daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ bɛ dugukolo nafama dɔw labɔ. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o dugukolo ta ka don

dugukolo kan. O bɛ kɛ ka dugukolo nafama bɛɛ lajɛ yɔrɔ min na jɛgɛnw bɛ bon.

15
PARTIE 15 SUR 35 A daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ ka dugukolo ɲuman dɔ bila a kan. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o
A daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ ka dugukolo ɲuman dɔ bila a kan. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o

A daminɛ na, yɔrɔ fitinin dɔ ka dugukolo ɲuman dɔ bila a kan. Ni i bɛ taama-yɔrɔw fɛn, i bɛ o

dugukolo in jigin yɔrɔw kan. O bɛ dugukolo ɲuman bɛɛ lajɛ yɔrɔ min na jikinɛw bɛna bon.

16
PARTIE 16 SUR 35 Dugukolo datugu-kulu ka baara
Dugukolo datugu-kulu ka baara

Dugukolo datugu-kulu ka baara

Dugukolo datugu-kulu (mulch) ka fisa ni a bɛ kɛ yɔrɔ minnu bɛ taa-ɲɔgɔn na:

* A bɛ ji minɛ i n’a fɔ ɛpɔn, walasa dugukolo ka sigi nɔgɔn na.

* A bɛ ji boli gɛlɛya ni sanji baa bɔra, o bɛ dugukolo boli bali.

17
PARTIE 17 SUR 35 Paillage ka baara
Paillage ka baara

Paillage ka baara

Paillage (mulch) min bɛ kɛ yɔrɔ minnu na, o ka fisa:

  • A bɛ ji minɛ i n’a fɔ espɔnzi, walasa dugukolo ka kɛ jida ye.
  • A bɛ ji boli gɛlɛya ni sanji gɛlɛn bɔra, o bɛ dugukolo gɛlɛya dɔgɔya.
18
PARTIE 18 SUR 35 Paillage ka baara
Paillage ka baara

Paillage ka baara

Paillage (mulch) min bɛ kɛ yɔrɔ minnu na, o ka fisa ka kɛ:

  • A bɛ ji minɛ i n’a fɔ espɔnzi, walasa dugukolo ka kɛ jikɔrɔ.
  • A bɛ ji boli gɛlɛya ni sanji gɛlɛn bɔra, o bɛ dugukolo tiɲɛni dɔgɔya.
19
PARTIE 19 SUR 35 Paillage ka baara
Paillage ka baara

Paillage ka baara

Paillage (mulch) ka baara ka bon kosɛbɛ:

* A bɛ ji minɛ i n’a fɛ ɛpɔn bɛ ji minɛ cogo min, walasa dugukolo ka kɛ nɔgɔn ye.

* A bɛ ji boli gɛlɛya ni sanji ka bon, o bɛ dugukolo bali ka bɔ.

20
PARTIE 20 SUR 35 Kaaberɛ nin siranw donsoya
Kaaberɛ nin siranw donsoya

Kaaberɛ nin siranw donsoya

Siranw donsoya (bakteriɛw kaɛ fungiɛw) ye paali kan siran mena

21
PARTIE 21 SUR 35 **Mikoro-organismu ni**
**Mikoro-organismu ni**

**Mikoro-organismu ni**

Dusukunw ka baara

U bɛ kɛ kloporow, dusukunw (termitiw, nankurunw, kɔnɔntɔnw…) ni dugukolo-ɲɔgɔnw ka dumuni ye.

22
PARTIE 22 SUR 35 Mikoro-organisime ni
Mikoro-organisime ni

Mikoro-organisime ni

Kabakurunba bɛɛ bɛ barika don paillage ka bonya la ka kɛ komposi ye. O la, an bɛ se ka kuma komposi kan min bɛ yɔrɔ la minnu bɛ taama. Mikoro-organisime ni kabakurunba ka nɔgɔ ni u ka sugu bɛ bonya ka kɛ komposi ye, o bɛ kɛ ka komposi lajɛ.

23
PARTIE 23 SUR 35 Mikoro-organismu ni
Mikoro-organismu ni

Mikoro-organismu ni

Dusukunw ka baara

  • Dugukolo dusukunw ni terimitiw bɛ dugukolo lafili-lafili, o bɛ jii ni hakili ka taama nɔgɔya, wa a bɛ segeɲɔgɔnw dɛmɛ u ka u ka ɲɛsin sɔrɔ.
24
PARTIE 24 SUR 35 Micro-organismes ni nɛrɛw ye
Micro-organismes ni nɛrɛw ye

Micro-organismes ni nɛrɛw ye

Nɛrɛw ni nɛrɛw dɔnniya kɛlɛbɔ bɛɛ kɔnɔ, o bɛ se ka kɛlɛbɔ tɛmɛlenw ka kɛlɛbɔ kɔnɔ tɛmɛlenw bɛɛ kɔnɔ, o ye ka kɛlɛbɔ tɛmɛlenw ka kɛlɛbɔ kɔnɔ tɛmɛlenw bɛɛ kɔnɔ, ka kɛlɛbɔ tɛmɛlenw bɛɛ kɔnɔ tɛmɛlenw bɛɛ kɔnɔ, o ye ka kɛlɛbɔ tɛmɛlenw ka kɛlɛbɔ kɔnɔ tɛmɛlenw bɛɛ kɔnɔ.

25
PARTIE 25 SUR 35 Mikoro-organismu ni
Mikoro-organismu ni

Mikoro-organismu ni

Dusukunw ka baara Dusukunw ni sekɛnɛw ka baara. Azote b’a to yiridenw ka bonya, phosphore b’a to juruw ka bonya, potassium b’a to yiridenw ka bonya, nka calcium, magnésium, fer ni oligo-éléments wɛrɛw fana bɛ baara kɛ, minnu ka fisa yiri ka bonya ni ka kɛnɛya.

26
PARTIE 26 SUR 35 BUGUNU JIRIWALAW KA DƆN KƐ SO KƆNƆ NI U KA SƆGƆSƆGƆLI NI U KA BAARA KƐCOGO YE?
BUGUNU JIRIWALAW KA DƆN KƐ SO KƆNƆ NI U KA SƆGƆSƆGƆLI NI U KA BAARA KƐCOGO YE?

BUGUNU JIRIWALAW KA DƆN KƐ SO KƆNƆ NI U KA SƆGƆSƆGƆLI NI U KA BAARA KƐCOGO YE?

DUGUKOLO NI A KƆNƆ BAARA KƐCOGO NI A DUGUKOLO DƐMƐNNA?

27
PARTIE 27 SUR 35 Bi fura bɛ bonya, u bɛ dugukolo kɔlɔsi ni tile ni hura ye.
Bi fura bɛ bonya, u bɛ dugukolo kɔlɔsi ni tile ni hura ye.

Bi fura bɛ bonya, u bɛ dugukolo kɔlɔsi ni tile ni hura ye.

Bi fura bɛ bonya, u bɛ dugukolo kɔlɔsi ni tile ni hura ye.

28
PARTIE 28 SUR 35 FOTOZAN
FOTOZAN

FOTOZAN

Jikin bi kulu ka dankanba ye kɛnɛ ye. Fotozan ka baara ye sukuru dilan ye min bɛ na fɔn ni bakteri dun dugu kɔnɔ.

29
PARTIE 29 SUR 35 Ni yɛlɛma sugari la min bɛ di u ma, sigi dɔw bɛ kɛ a ka da ye funtigi kama: u bɛ
Ni yɛlɛma sugari la min bɛ di u ma, sigi dɔw bɛ kɛ a ka da ye funtigi kama: u bɛ

Ni yɛlɛma sugari la min bɛ di u ma, sigi dɔw bɛ kɛ a ka da ye funtigi kama: u bɛ

dugukolo ka fɛnɲɛnama dɔw minɛ a nɔ na. O walewari min bɛ se ka kɛ ni mɔgɔ fila bɛ se ka nafa sɔrɔ, o bɛ wele ko symbiose. Ni o kɛra funtigi ni sigi cɛ, o bɛ wele ko mycorhize.

30
PARTIE 30 SUR 35 Jiridenw bɛ ji ni balo sɔrɔ dugukolo kɔnɔ. O kama u bɛ u
Jiridenw bɛ ji ni balo sɔrɔ dugukolo kɔnɔ. O kama u bɛ u

Jiridenw bɛ ji ni balo sɔrɔ dugukolo kɔnɔ. O kama u bɛ u

jijiw bonya. Jijiw bɛ dugukolo sin, u bɛ dugukolo gɛnɛ ka bonya ka u tanga baara ni kɔnɔna ma.

31
PARTIE 31 SUR 35 Ni sɛnɛnna kɔfɛ, jijiw bɛ to duguma ka bɔ, o bɛ dugu barika bonya ni
Ni sɛnɛnna kɔfɛ, jijiw bɛ to duguma ka bɔ, o bɛ dugu barika bonya ni

Ni sɛnɛnna kɔfɛ, jijiw bɛ to duguma ka bɔ, o bɛ dugu barika bonya ni

dugu bɛɛ la dugukolo-jijikulu (matière organique) min bɛ dugukolo-ɲɛnajalaninw (micro-organismes) bɔn. Sɛnɛw dɔw la, jijiw bɛ se ka taa kilomɛtɛrɛ caaman na: dugukolo-jijikulu min b’u la ni u bɛ bɔ, o tɛ foyi ye dɛ!

32
PARTIE 32 SUR 35 Sankalaɲɔgɔnɲɔgɔn bɛ dugukolo di ni dugukolo-ɲɛfɛn ye. A bɛ se ka don
Sankalaɲɔgɔnɲɔgɔn bɛ dugukolo di ni dugukolo-ɲɛfɛn ye. A bɛ se ka don

Sankalaɲɔgɔnɲɔgɔn bɛ dugukolo di ni dugukolo-ɲɛfɛn ye. A bɛ se ka don

compostière kɔnɔ walima ka don dugukolo-ɲɛfɛn na min bɛ dugukolo-ɲɛfɛn di.

33
PARTIE 33 SUR 35 N'i sɔnna ka bin kura dabali, i ka fange-joli in laban duguma n'i ma a faga, walasa
N'i sɔnna ka bin kura dabali, i ka fange-joli in laban duguma n'i ma a faga, walasa

N'i sɔnna ka bin kura dabali, i ka fange-joli in laban duguma n'i ma a faga, walasa

ka dugu-yɛrɛyɛrɛ in n’a ka ɲɛnamaya in to ka laban.

34
PARTIE 34 SUR 35 X3
X3

X3

Maraîchage bio intensif ka baara kɛcogo min bɛ kɛ dugukolo hɛrɛma kan ni planche permanentes ni paillage ye, o bɛ dugukolo ka nafa bonya, wa a bɛ fɛnɲɛnama jɛnsɛn kɛ sisan sii saba ka tɛmɛ baara kɛcogo kɔrɔw kan.

35
PARTIE 35 SUR 35 Baara min bɛ kɛ ni **planches de culture** ye, o ka bon ni fɛn caman ye: a bɛ dugukolo diɲɛ, o la a bɛ se ka dɔgɔya
Baara min bɛ kɛ ni **planches de culture** ye, o ka bon ni fɛn caman ye: a bɛ dugukolo diɲɛ, o la a bɛ se ka dɔgɔya

Baara min bɛ kɛ ni **planches de culture** ye, o ka bon ni fɛn caman ye: a bɛ dugukolo diɲɛ, o la a bɛ se ka dɔgɔya

fɛnɲɛnɛn caman na compost ni matière organique na, o la a bɛ se ka nafa sɔrɔ, k’a sɔrɔ a bɛ se ka fɛn caman dilan ani ka dumuniɲɛnɛn duman dilan.