1 An bɛna a jira i la i ka komposti sigi senɛfɛn dilafɛn-yɔrɔ la cogo min na
2 Kompo, munna a ye?
3 I ka kompo ka baara ni a dabali kama, i ka baara-minɛn ninnu na i na a lajɛ:
4 Walasa ka kompo fɛn dilan, i ka fɛn ninnu sɔrɔ: fɛn cɛɛn ɲɔgɔnna minnu ka bon ni mɛtɛrɛ kibu kelen ni cɛmɛtan ye
5 Kɔnɔna 1,5 m3 ka **dugukolo-jɛgɛn** n’a ta **finman** ye, i n’a fɔ **yiri-bla-gbanw**, **yiri-cɛkɛw**, **sɛnɛ-ɲɔgɔn-ɲɛfɛnw** walima **wɔlɔ-ɲɛfɛnw**.
6 A bɛna **nɔgɔnin** sanu **ba** **duru** (5) ye, walima **misiden** **juru** **duru** (5), walima **dugukolo** **duru** (5), walima **komposi** **kɔrɔ** **duru** (5), ani **juru** **kelen** (1) min bɛ se ka kɛ **saki** **kɛmɛ** (100) ye.
7 Komposti labɛnna ni tila-tila wɔɔrɔ ye. Ni nafa bɛɛ lajɛlen don, o kɛra baara ye min tɛ tɛmɛ don kelen kan mɔgɔ fila ye.
8 ÉTAPE 1: KA KOMPOSTI DILANNA FƆLƆ
9 **Jɛgɛnni** kɛ **kɔnɔntɔn** ni **cɛn** na, ka **fura** dɔ **lafili** u kan, min ka **fanga** ka bon **mikoro-organismiw** la
10 Sisan, dugukolo sanfɛla santimɛtɛrɛ 30, i bɛ o labɛn ni **dugukolo jugu** ye. I bɛ **demarɛri** yɔrɔ dɔ fafaga a kan.
11 Láada filanan min ye cm 30 ye, o bɛ kɛ ni **kungo-fɛn** ye. O kɔ fɛ, i ka **damasɛn** booli kelen fanfanna.
12 Aw ye o baara kelen-kelen kɛ siɲɛ 5 walima 6 walasa ka wuluwuluya kɛmɛtri 30 sɔrɔ, wa waati bɛɛ, aw ka baara laban kɛ ni fɛn ye min ka ca.
13 ETAPE 2 : KOMPOSTO YƐLƐN YANFƐN WƐRƐ LA, KA
14 Dɔgɔkun 2-3 kɔfɛ, dugukolo-ɲɛnajalanba ka bonya dɔgɔra.
15 Ka konko bila komposti la, ka a lase yɔrɔ filanan na, ka charbon saki tlapu d’a la.
16 Ka a dɔgɔdɔgɔ walasa ka a kɛ kungo kelen ye.
17 Ni kompartima fɔlɔ jigira, i ka kompost-baara daminɛ tugun i ko a ye yiraki la fɔlɔ la.
18 ÉTAPE 3 : KA COMPOST KUNFARA
19 Dɔgɔkun 2-3 kɔfɛ, komposti nɔgɔ fila lafasa kɔnɔ ka dɔgɔya.
20 A bila yɔrɔ sabanan na ni makala-saki tlabolo ye. A dafɛfɛla bɛna kɛ cɛmancɛ ye, a cɛmancɛla fana bɛna kɛ dafɛfɛla ye.
21 I ko taamaʃyɛn 2 la, a wuli fɔlɔfɔlɔ yɔrɔ la ka a don filanan na, i n'a fo i bɛ kɔgɔya kɔnɔntɔn dɔ farafina dɔn a kan.
22 N'a fɔlɔ jɛlen bɛ waati min na: i ka fɛnɲɛnɛnɲɛnɛnw sigi kɔfɛ.
23 Dɔgɔkun 2-3 kɔfɛ, fili baarakun filanan nafɛn bɛɛ kɔnɔ baarakun sabanan kɔnɔ, ka baarakun fɔlɔ nafɛn bɛɛ fili baarakun filanan kɔnɔ.
24 ÉTAPE 4 : KANTA KA DUNI
25 Sisan ni aw ye sanji-dugaw ka baara dɔn, aw ka o baara kɛ tugun sanji-dugaw blada
26 ÉTAPE 5 : KÒMPÒSI JUI LABANTA
27 x2
28 x3
29 ÉTAPE 6 : KOMPOSTO FÀ
30 Komposti ni komposti ji bɛ se ka baara kɛ ni u ye jɛgɛnni labɛnni yɔrɔw la.
31 Compost donni yɔrɔ la walasa ka baara kɛ ni fɛnɲɛnɛ ye.
32 A ka kompo jiin fiyɛ duguma tuma min na fiyɛri bɛ daminɛ.
33 Ka **komposi** jiin fiyɛ duguma tuma min na **fruyi** ni **legimɛ** bɛ ban ka bɔ.
34 Komposti te jɔrɔnɔ ye; fɛn bɛɛ te bɔ ka sa, ani u bɛ se ka kɛ fɛn jugu ye fana
35 Ayiwa! Bi i ye dɔnniya sɔrɔ ka i ka sanji-kɔnɔ-kompo fɔlɔ ani k’a baara kɛ i ka