Campus
M4.1 🌱 Lakana & Dabali 📖 30 parties ☀️ Terroir tropical & sahélien 🌐 Bamanankan

Jiginɛw ka kɛnɛya lakana

Jiginɛw ka bana, dunanw, fɛn caman ka faga ani ji ka gɛlɛya dɔn. Biopesticides ani biofertilisants nɔnɔw (layiri, nim, fɛn fura minnu bɛ jɛn).

📋 Sommaire des chapitres (30 parties) Afficher / Masquer
🎥 Vidéos & Démonstrations pratiques (1) BM
Afficher / Masquer

Retrouvez l'ensemble des tutoriels, gestes techniques au champ et podcasts associés à ce module :

Maraîchage bio-intensif – Épisode 9 : Pesticides et nouvelles pratiques
Maraîchage bio-intensif – Épisode 9 : Pesticides et nouvelles pratiques
🎙️ Podcast

Maraîchage bio-intensif – Épisode 9 : Pesticides et nouvelles pratiques

1
PARTIE 1 SUR 30 Sɛnɛnaw ka kɛɲɛ, a ka kan ka jɛgɛya.
Sɛnɛnaw ka kɛɲɛ, a ka kan ka jɛgɛya.

Sɛnɛnaw ka kɛɲɛ, a ka kan ka jɛgɛya.

Modulu nin bɛ a jira i la cogo min na i bɛ se ka kɔrɔbɔli dɔnniya dɔn, ka fura nɔgɔnɲɔgɔnw kɛ, ani ka kɔrɔbɔliw bali.

2
PARTIE 2 SUR 30 DUGUKOLO NI JIRIW HƐƐRƐ DƐMƐ
DUGUKOLO NI JIRIW HƐƐRƐ DƐMƐ

DUGUKOLO NI JIRIW HƐƐRƐ DƐMƐ

JIRIW

3
PARTIE 3 SUR 30 Ka faamu ko kɛlɛya caman bɛ tɔrɔw la
Ka faamu ko kɛlɛya caman bɛ tɔrɔw la

Ka faamu ko kɛlɛya caman bɛ tɔrɔw la

Ka faamu ko kɛlɛya caman bɛ tɔrɔw la

4
PARTIE 4 SUR 30 BAANA
BAANA

BAANA

FURA

Kuma kɛrɛnkɛrɛnnen na, dibi la, dumuni la, ani yɔrɔ la, baana bɛ se ka kɛ ni sababu naani ye:

Baana Fura Nɛnɛw Teliya Nɛnɛw Teliya

5
PARTIE 5 SUR 30 Kajɛn ka bana kɛlɛyara
Kajɛn ka bana kɛlɛyara

Kajɛn ka bana kɛlɛyara

KA BANA KƐLƐYARA JAA KAN K’A DƆN

6
PARTIE 6 SUR 30 Fɛnɲɛ
Fɛnɲɛ

Fɛnɲɛ

Virus Bactérie Maladi bɛ kɛ fɛnɲɛ, bactérie walima virus fɛ.

7
PARTIE 7 SUR 30 BAARAW
BAARAW

BAARAW

FURUYA NI JUGUYALEN

Jardin bɛ se ka kɛ banaba ye ni i ye a ye ko:

  • Juruya bɛ a ka yiridenw kan (fiɲɛ, jɛ, walima kɔgɔba), furuyalen bɛ a ka denw walima a ka juruw kan,
  • Yiridenw juguyalen walima gɔngɔlɔnnen, ɲɛgɛnɛlen tuma bɛɛ, hali ni jardin ye ji sɔrɔ ka ca.

ƝƐGƐNƐLEN

8
PARTIE 8 SUR 30 JI CAMAN
JI CAMAN

JI CAMAN

JINYE CAMAN/GELEN CAMAN/NWOLON CAMAN

Banaw be bonya ni :

  • Ji caman : ji-donni ka ca, dugujukɔrɔ ka nɔgɔ tuma bɛɛ, sanji ka gɛlɛn.
  • Ji riɲan : yiri min ka miɲɛn, o tɛ se ka banabaara kɛ kosɛbɛ.
  • Hɛɛrɛba walima nwolonba : nɔgɔya ninnu be se ka yiri barika gɛn ka bana kɛcogo bonya.
  • Hakɛ riɲan yiriw cɛ : yiriw ka surunbaara be se ka nɔgɔya bonya ani o be bana kɛcogo bonya.
9
PARTIE 9 SUR 30 KƆN
KƆN

KƆN

BƆ - MAGAN - KAN

Mun ka kan ka kɛ ni jiri dɔ tɔrɔna ye?

  • Bɔ a yɔrɔ minnu tɔrɔna: i ka a bla, a wisiw, walima a denninw minnu tɔrɔna ka bɔ, walasa a kana taga yɔrɔ wɛrɛ la.
  • Bɔ jiri bɛɛ lajɛnni na ni a tɔrɔra kosɛbɛ ka se ka kisi.
  • Magan jiri la ani dugukolo la ni compost walima compost jus dɔɔnin ye.
  • Kɛ dɔgɔya kɛcogo yɛrɛyɛrɛ dɔ la: jaba jus, nim purin, bicarbonate…
10
PARTIE 10 SUR 30 JIRITIGƐLA
JIRITIGƐLA

JIRITIGƐLA

JINJINNI KƐLI KAN KƐ KAN SƆRƆ

Nafolo ka ban ka segin, i bɛ se ka kɛ:

* Jiritigɛla walasa ka fɛnɲɛnɛ ni yeelen bila ka tɛmɛ, ani ka jinjinni dɔgɔya min bɛ sigi.

* Jinjinni kɛli kan kɛ kan sɔrɔ

11
PARTIE 11 SUR 30 Kajɔnɔgɔn sɔrɔli
Kajɔnɔgɔn sɔrɔli

Kajɔnɔgɔn sɔrɔli

KUNJAA JUKƆRƆYA SABABU JUKƆRƆYA SƆRƆLI

12
PARTIE 12 SUR 30 Wolo-finiw
Wolo-finiw

Wolo-finiw

Yiridenw kɔrɔtalenw

Denbaya gɛlɛya

Bana-juruw nɛnɛmanw

Folifoliw dafara

Ni yiri ma nafa bɛɛ sɔrɔ minnu ka kan ni a ye, o bɛ yirila.

Ni i ye ninw ye, yiri bɛ se ka kɔrɔtɔ:

  • Wolo-finiw (sɔɔlɔn yiri jukɔrɔ)
  • Yiridenw dɔgɔmanw walima kɔrɔtalenw
  • Bana-juruw jɛmanw walima nɛnɛmanw
  • Folifoliw dafara, jɛmanw walima nɛnɛmanw
  • Denbaya gɛlɛya, yiriw dɔgɔmanw
13
PARTIE 13 SUR 30 DUGUKOLO JUGU
DUGUKOLO JUGU

DUGUKOLO JUGU

DUGUKOLO MIN BƐ KAN, A KA PH (ASIDI NI BASI) MA SƆN KAN

Kɔrɔnfɛn caman bɛ labɛn tuma min na:

  • Dugukolo ka jugu ani kompost bɛ faga walima a ka nɔgɔ.
  • Dugukolo ka kan kosɛbɛ walima a tɛ fɛn caman sɔrɔ: ji ni fɛnɲɛnɛn tɛ se ka se jijiw ma ka nɔgɔya.
  • Dugukolo ka pH (asidi walima basi) ma sɔn kan: a ka asidi kosɛbɛ walima a ka basi kosɛbɛ, o bɛ se ka fɛnɲɛnɛn dɔw bali, hali ni u bɛ dugukolo kɔnɔ.
14
PARTIE 14 SUR 30 KA FAHAMU
KA FAHAMU

KA FAHAMU

TRAITER TESTER BASIQ U IDE AC pH IDE AC BASIQ UE NEUTRE pH NEUTRE E ANALYSER

Ni dɔgɔya bɛɛ bɛ kɛ, an bɛ se ka kɛ:

  • Ka kɔmpɔs nɔgɔn caman lajɛ tuma o tuma: buruwɛti 1-2 fɛnsɛn kan, jɛgɛ lajɛlenw kɔnɔ.
  • Ka yiriba fura (nɛnɛ, kɔnsɔn, nimba…) lajɛ walasa ka bonya dɛmɛ.
  • Ka dugukolo pH lajɛ ni kɔrɔbɔli tɛ ban (pH kɔgɔrɔ walima kit dɔgɔ). Ni a ka nɔgɔn kosɛbɛ, an bɛ se ka a labɛn ni dugukolo chaux dɔgɔya ye.
  • Ka dugukolo lajɛ walasa ka fɛn dɔgɔya lajɛ.
15
PARTIE 15 SUR 30 Kajɛnɛ kɛlɛya min bɛ kɛ
Kajɛnɛ kɛlɛya min bɛ kɛ

Kajɛnɛ kɛlɛya min bɛ kɛ

KƐLƐYA MIN BƐ KƐ, KA A DƆN KO JOLIW DE Y'A KƐ

16
PARTIE 16 SUR 30 Ɲɛgɛnɛw minnu bɛ yɛlɛn
Ɲɛgɛnɛw minnu bɛ yɛlɛn

Ɲɛgɛnɛw minnu bɛ yɛlɛn

Kuluw, Lafinɛw minnu bɛ kɛɲɛ walima minnu bɛ nɔgɔn, Dibiw minnu bɛ nɔgɔn, Jɔli. Ɲɛgɛnɛw minnu bɛ dibi kɛ bɛ dibi kɛ yiriw la, u bɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ dɔgɔya ani u bɛ bana don. A ka fisa ka u dɔn fɔlɔ walasa ka dibi dɔgɔya:

Ɲɛgɛnɛw minnu bɛ yɛlɛn: cɛnɛw, nɛgɛnɛw jɛw, pucerons, cɛnɛw, asticots… Yirifoliw la: yɔrɔw minnu bɛ dugu walima yɔrɔw minnu bɛ cɛmancɛ la Dibiw minnu bɛ bɔ, minnu bɛ nɔgɔn walima minnu bɛ dugu kɔfɛ Lafinɛw minnu bɛ kɛɲɛ walima minnu bɛ nɔgɔn: pucerons bɛ yen Jɔli dɔgɔw lafinɛw kɔnɔ walima jɔliw kɔnɔ: wɛrɛw, nématodes Kuluw bɛ yen yiriw kan walima lafinɛw kɔnɔ

17
PARTIE 17 SUR 30 K'AN YƐLƐMA KAN :
K'AN YƐLƐMA KAN :

K'AN YƐLƐMA KAN :

Denmisɛnw Jiridenw minnu tɛ fanga sɔrɔ

  • Choux, tomate, fɛnɛ ni gombo walima gban kɔnɔna

Jiriden dɔw ka gɛlɛn ka ban, o la, a ka kan ka yɛlɛma kan kosɛbɛ :

Denmisɛnw ni jiridenw, u ka bla ka nɔgɔn kosɛbɛ, o la, sansanw b'u fɛ kosɛbɛ. Jiridenw minnu tɛ fanga sɔrɔ walima minnu ka dɔgɔ, u tɛ se ka u yɛrɛ tanga koɲuman. Jiridenw i n'a fɔ choux, tomate, fɛnɛ walima gombo, u bɛ sɔrɔ ka kɛ fɛnɛw ye tuma caman.

18
PARTIE 18 SUR 30 KƆRƆBƆLI
KƆRƆBƆLI

KƆRƆBƆLI

ASPERGER

Ni i ye fɛn caman ye minnu bɛ nafa bɔ i ka fɛnnu la:

  • Bɔ wolo caman minnu bɛ kɔrɔbɔli dɔgɔya
  • Fɛn caman bɔ fɛn caman na walasa ka fɛn caman bɔ
  • Dafa jɔli walima jɔli dɔgɔya ka kɛɲɛ ni fɛn caman ye minnu bɛ wuli

PROTÉGER

19
PARTIE 19 SUR 30 KƆLƆSI
KƆLƆSI

KƆLƆSI

PLANTER DES RÉPULSIFS ATTIRER LES INSECTES UTILES BASILIC MENTHE CITRONNELLE GUÊPE COCCINELLE

Walasa ka fiyɛnɲɛnɛw kana segin:

  • I k'a kɔlɔsi tuma bɛɛ yiridunba kɔfɛ ani yiri kura kan. O b'a to i bɛ problemuw dɔn fɔlɔfɔlɔ.
  • I ka yiriw dugu minnu bɛ fiyɛnɲɛnɛw gɛn, i n'a fɔ basilic, menthe, citronnelle walima œillets d’Inde, ka olu dugu sɛnɛkɛyɔrɔ daminɛ na.
  • I ka fiyɛnɲɛnɛ nafaw ka na, i n'a fɔ coccinelles walima guêpes dɔw, minnu bɛ fiyɛnɲɛnɛw dumu. I ka fiyɛnɲɛnɛ juguw bila tasuma kan sɛnɛkɛyɔrɔ daminɛ na ni nɔgɔw ye walasa ka kɔnɔw ja. O kɔnɔw bɛna na ka fiyɛnɲɛnɛ juguw ɲini yiriw kan kɛrɛnkɛrɛnnenya la.
20
PARTIE 20 SUR 30 Kɔrɔsi kojugu kɛcogo
Kɔrɔsi kojugu kɛcogo

Kɔrɔsi kojugu kɛcogo

KƆRƆSI KOJUGU MIN BƐ BƆ ƝƐNACI LA

21
PARTIE 21 SUR 30 Jardin bɛ kɛɲɛ, nka fɛn o fɛn tɛ a kan min bɛ a halaki walima ka bana don a la. Nka, stress de? Nin bɛ yɛlɛn kɛ nin fɛ:
Jardin bɛ kɛɲɛ, nka fɛn o fɛn tɛ a kan min bɛ a halaki walima ka bana don a la. Nka, stress de? Nin bɛ yɛlɛn kɛ nin fɛ:

Jardin bɛ kɛɲɛ, nka fɛn o fɛn tɛ a kan min bɛ a halaki walima ka bana don a la. Nka, stress de? Nin bɛ yɛlɛn kɛ nin fɛ:

  • A bɛ fɛnɛfɛnɛ tile fɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la tuma min na a bɛ jɛn.
  • A ma a ka bonya daminɛ tugun.
22
PARTIE 22 SUR 30 KA JANYAN/KA JANYAN
KA JANYAN/KA JANYAN

KA JANYAN/KA JANYAN

KA JANYAN /KA NƆGƆN

* Jigɛli ka kɛ koɲuman o kɛra tile kɔnɔ

* Jigɛli ka kɛ fɔlɔfɔlɔ walima a laban

Nin ye sababu ye min bɛ fɛnɲɛnɛ dɔgɔya:

* Dugukolo ka janyan walima ka janyan

* Jɔnya caman: ka janyan, ka nɔgɔn

* Jigɛli ka kɛ koɲuman o kɛra tile kɔnɔ

* Jigɛli ka kɛ fɔlɔfɔlɔ walima a laban

* Dugukolo ka gɛlɛn: jijiw bɛ teliya ka sigi

DUGUKOLO GƐLƐN

23
PARTIE 23 SUR 30 PAILLER
PAILLER

PAILLER

JI KAN + SUNZAN JIRIW KA JIRIBA

K’a kalon ka teli ka faga: jiri ka teli ka kɛnɛya ni a ye yɔrɔɲuman sɔrɔ. Ni a ma kɛnɛya:

  • Paillage don ka dugujukɔnɔko mara
  • Ji kan tuma bɛɛ nka dɔɔnin dɔɔnin
  • Sunzan jiriw ni jiriba ye
24
PARTIE 24 SUR 30 Fɛɛrɛw ka dɔgɔya ni maraîchage bio ye
Fɛɛrɛw ka dɔgɔya ni maraîchage bio ye

Fɛɛrɛw ka dɔgɔya ni maraîchage bio ye

ka bonya ni dugukolo hɛrɛma ye

25
PARTIE 25 SUR 30 Jardinage biologique intensif en sol vivant renforce naturellement les plantes et le sol. -> **Fɛnsɛn-jardinage** min bɛ kɛ **dugukolo ɲɛnaman** kan, o bɛ **jardin-jardin** ni **dugukolo** barika bonya yɛrɛmahɔnɔn.
Jardinage biologique intensif en sol vivant renforce naturellement les plantes et le sol. -> **Fɛnsɛn-jardinage** min bɛ kɛ **dugukolo ɲɛnaman** kan, o bɛ **jardin-jardin** ni **dugukolo** barika bonya yɛrɛmahɔnɔn.

Jardinage biologique intensif en sol vivant renforce naturellement les plantes et le sol. -> **Fɛnsɛn-jardinage** min bɛ kɛ **dugukolo ɲɛnaman** kan, o bɛ **jardin-jardin** ni **dugukolo** barika bonya yɛrɛmahɔnɔn.

Sɛmɛntiya: Jardin-jardin bɛ kɛ ɲɛnaman ye, wa kɔrɔbɔli bɛ dɔgɔya.

26
PARTIE 26 SUR 30 A KA FURA
A KA FURA

A KA FURA

FURA JOLI KA KAN KA KUN, YƆRƆW KA KAN KA KUN

Bio-intensif la, cɛn ka kan ka laɲini cogo di?

  • Fura joli ka kan ka kun, waati bɛɛ la
  • Yɔrɔw ka kan ka kun
  • Jiridenw ka kan ka ɲɔgɔn fɛ
  • Jiridenw ka kan ka yɛlɛn yɛlɛn

JIRIDENW KA KAN KA ƝƆGƆN FƐ

JIRIDENW KA KAN KA YƐLƐN YƐLƐN

27
PARTIE 27 SUR 30 K'A LABANTA
K'A LABANTA

K'A LABANTA

JINJI N'A KUNBƐN N'A KƆNƆJURU + JINJI DƆGƆYA

Faso jɛlɛn na, i ka foroba ka diɲɛ kɛɲɛ ka kɛɲɛ ni diɲɛ ye cogo di :

  • I ka kɔnɔjuru / kɔnɔjuru ji di a ma tuma bɛɛ
  • I ka a kunbɛn kosɛbɛ
  • I ka jinji dɔgɔya ka jinji di foroba ni sigi-yɔrɔw ma
  • I ka nɛgɛso-juruw (filets) kɛ ka yɛlɛw bali
  • I ka ji diɲɛ labanta ni a ka bonya ye
  • NƐGƐSO-JURUW
28
PARTIE 28 SUR 30 Fura yɛlɛma-yɛlɛma dilan
Fura yɛlɛma-yɛlɛma dilan

Fura yɛlɛma-yɛlɛma dilan

Fura yɛlɛma-yɛlɛma dilan

29
PARTIE 29 SUR 30 Ni kɔrɔbɔli in tɛ ban, a ka kan ka fura yɛlɛmanin dɔw kɛ.
Ni kɔrɔbɔli in tɛ ban, a ka kan ka fura yɛlɛmanin dɔw kɛ.

Ni kɔrɔbɔli in tɛ ban, a ka kan ka fura yɛlɛmanin dɔw kɛ.

Dankun dɔw bɛ se ka kɛ purin, infusion, walima décoction ye walasa ka walawala jɛnsɛn.

30
PARTIE 30 SUR 30 Ni dugukolo ye ɲɛnamaya la ani ka sɔn ka dun, ni sege ye ka jɛgɛnna kɔrɔsi, ani ni fura nɔgɔmanw ka kan ni o ye, an bɛ se ka
Ni dugukolo ye ɲɛnamaya la ani ka sɔn ka dun, ni sege ye ka jɛgɛnna kɔrɔsi, ani ni fura nɔgɔmanw ka kan ni o ye, an bɛ se ka

Ni dugukolo ye ɲɛnamaya la ani ka sɔn ka dun, ni sege ye ka jɛgɛnna kɔrɔsi, ani ni fura nɔgɔmanw ka kan ni o ye, an bɛ se ka

ka kɔrɔbɔliw caman bali ani ka u lakana ni an ma farikoloɲɛnajɛ fɛnw (produits chimiques) kɛ.

Ni an ye jɛgɛnna yɛrɛyɛrɛli kɛ ka ɲɛ ani ka jɛgɛnna wɛrɛw sugandi ka ɲɛ, an bɛ se ka jɛgɛnna minnu ka gɛlɛn ani ka sɔn ka dun ka ɲɛ, olu dɛmɛ.