Campus
S2.14 🌱 Nakɔfɛnw kison labɔli 📖 12 parties ☀️ Terroir tropical & sahélien 🌐 Bamanankan

Karɔti kison laseginnikow

I bɛna karɔti kison labɔcogo lɔn kɛnɛma : san kelen karɔti funtenimanw ni san fila karɔtiw danfara, dulɔkɔ caman sɛgɛsɛgɛli walasa ka bɛrɛw sugandi, ani ka bɔrɔkɔ jalenw kunkurunnaw kɛrɛnkɛrɛn ka kison saniyalenw sɔrɔ.

📋 Sommaire des chapitres (12 parties) Afficher / Masquer
1
PARTIE 1 SUR 12 Bisimila karɔti kison labɔli kalan kɔnɔ
Bisimila karɔti kison labɔli kalan kɔnɔ

Bisimila karɔti kison labɔli kalan kɔnɔ

Karɔti ye nakɔfɛn duman de ye min kɔnɔ fanga bɛɛ bɛ sɔrɔ, a ka di musow ni denmisɛnw fɛ ani a sɔngɔ ka ɲi sugu la.

Ka i yɛrɛ ka karɔti kison labɔ o bɛ sira kɛrɛnkɛrɛnnen de taama : walasa ka a lɔn ni dulɔkɔ bɛrɛ ye, fɔɔ ka dugukolo sɔgɔ ka a filɛ !

Senkɔrɔta bɛɛ de bɛ kalan yan walasa ka kison caman sɔrɔ min bɛ bɛn an ka dugukolo ma.

2
PARTIE 2 SUR 12 An bɛna min kalan
An bɛna min kalan

An bɛna min kalan

Nin kalan nin kɔnɔ, an bɛna hakili kɛ yɔrɔ lɔɔlu (5) de kan :

  1. Karɔti firiw ni kungo karɔti ka ɲɔgɔnsɔrɔbali sababuw.
  2. Karɔti suguw sugandili minnu bɛ bɛn funteni ma.
  3. Kison labɔla ka gundow : dulɔkɔ sɔgɔli, a dabilali ni a sugandili.
  4. Dulɔkɔ ɲumanw turu kokura ani ka jiri siri a firikolo la.
  5. Kison jalenw laseginni, a susuli saniyasira la ani a mara fo san lɔɔlu.
3
PARTIE 3 SUR 12 Kalan 1 : Firi kurunnaw ni ɲɔgɔnsɔrɔli
Kalan 1 : Firi kurunnaw ni ɲɔgɔnsɔrɔli

Kalan 1 : Firi kurunnaw ni ɲɔgɔnsɔrɔli

Karɔti firi bɛ bɔ i n'a fɔ sankurunba jɛlen min kɔnɔ firi misɛn caman bɛ jɛnlen kɛ.

Firi misɛnnin kelenkelen tɛ se ka den di a yɛrɛ ma : dɔgɔkunw, liɲɛgɛnw ni sɔnsɔrw de bɛ firi mugu ta ka kɛnɛya don a la.

4
PARTIE 4 SUR 12 Jantoli : Kungo karɔti ka farati !
Jantoli : Kungo karɔti ka farati !

Jantoli : Kungo karɔti ka farati !

⚠️ Nakɔ karɔti ni kungo karɔti bɛ se ka ɲɔgɔn ta kaba lakika la.

Ni kungo karɔti firi ye i ka nakɔ karɔti ta, o san kura a dulɔkɔ bɛna jɛ, ka gɛlɛya, ka kɛ kɔrɔbɛntamaga ye min tɛ se ka dumi !

✅ Kungo karɔti bɛɛ tigɛ ka bɔ nakɔ yɔrɔ la fo ka se mɛtiri 500 walasa ka kilɔmɛtiri 1 sɔrɔ.

5
PARTIE 5 SUR 12 Kalan 2 : Funteni karɔti suguw
Kalan 2 : Funteni karɔti suguw

Kalan 2 : Funteni karɔti suguw

Karɔti sugu fila de bɛ yen :

  • Tlebi karɔtiw : olu mago bɛ nɛnɛba la walasa ka firi. Yan funteni duguw kɔnɔ, olu tɛ firi di abada !
  • Kuroda karɔtiw (Kuroda, New Kuroda) : minnu bɛ se ka firi sɔrɔ bɛnbaliya tɛ kɛnɛ kan funteni la.

✅ O kama, Kuroda suguw de bɛ sugandi nakɔ kɔnɔ.

6
PARTIE 6 SUR 12 Kalan 3 : Dulɔkɔw sɔgɔli ka sugandi
Kalan 3 : Dulɔkɔw sɔgɔli ka sugandi

Kalan 3 : Dulɔkɔw sɔgɔli ka sugandi

Walasa ka kison ɲumanw sɔrɔ, i kana dulɔkɔ to dugu kɔnɔ gansan !

Ni a mɔna, dulɔkɔ 30 fo 50 sɔgɔ dɔɔnin dɔɔnin :

  • Dulɔkɔ tilennenw, jɛlenw ni kɛnɛya ɲumanw sugandi.
  • Minnu farala walasa ka fali olu gɛn.
  • A dabilan tigɛ dɔɔnin ka a nɛnɛ filɛ ni a ka di.
  • A dabilan tigɛlen don buguba kɔnɔ walasa fɔɲɔ kana a to ka fura.
7
PARTIE 7 SUR 12 Kalan 4 : Dulɔkɔ bɛrɛw turu kokura
Kalan 4 : Dulɔkɔ bɛrɛw turu kokura

Kalan 4 : Dulɔkɔ bɛrɛw turu kokura

Dulɔkɔ sugandilenw bɛ kɛ bangebagaw ye :

  1. Furaninw tigɛ ka to santimɛtiri 5 la.
  2. A turu dugukolo fangatigi la, ka santimɛtiri 50 to u cɛ.
  3. Ji di a ma ka ɲi.
  4. Ni jiri kalanin janya la fo mɛtiri 1,5, a siri walasa fɔɲɔ kana a kari.
8
PARTIE 8 SUR 12 Firiw ni kisonw mɔcogo
Firiw ni kisonw mɔcogo

Firiw ni kisonw mɔcogo

Firi kurunna fɔlɔ min bɛ bɔ cɛmancɛ la, o de bɛ kison belebelew ni fangatigiw di.

Ni kisonw mɔna, firi kurunna bɛ korokoro i n'a fɔ kɔnɔ sow, a bɛ jɛ ka kɛ cɔkɔla ye.

9
PARTIE 9 SUR 12 Kison kalaw sɔrɔli
Kison kalaw sɔrɔli

Kison kalaw sɔrɔli

A tigɛ sɔgɔma kɛnɛ la ni firi kurunnaw jalanna, ka kalanin santimɛtiri 5 to a la.

Don bɔrɔ kɔnɔ ka bila sugu la dɔɔnin walasa a ka ja ka ɲi.

10
PARTIE 10 SUR 12 Kisonw susuli ni a saniyali
Kisonw susuli ni a saniyali

Kisonw susuli ni a saniyali

Karɔti kisonw bɛ siri ɲɔgɔn na ka da a si misɛnninw kan !

Ka u fari ɲɔgɔn na :

  1. Bolola fani don i bolo.
  2. Firikurunw susu i bolow cɛ walasa tamisi kan.
  3. Susuli nin bɛ si misɛnw kari.
  4. Kisonw bɛ bɔ ɲɔgɔn na saniyalen ka bɛn danli ma.
11
PARTIE 11 SUR 12 Fɛfɛli ni a maracogo
Fɛfɛli ni a maracogo

Fɛfɛli ni a maracogo

Ka saniyali laban kɛ :

  1. Kisonw don fɛlɛ walasa kurukuru kɔnɔ.
  2. Fifi kɛ ka buguw fɛ.
  3. Kison mara bɔkalu kɔnɔ ni bugunin dɔ ye.
  4. Sɛbɛnni kɛ a kan.
  5. 🌱 Karɔti kison bɛ mara fo san 4 walasa san 5.
12
PARTIE 12 SUR 12 I ni baara ! Karɔti kison labɔli tora i bolo
I ni baara ! Karɔti kison labɔli tora i bolo

I ni baara ! Karɔti kison labɔli tora i bolo

I ni tɔgɔ ! Lɔnniyaba de ye sɛnɛ kɔnɔ : ka i yɛrɛ ka kison ɲuman labɔ !

I hakili to a la :

  • ✅ Kuroda karɔtiw de sugandi funteni ma.
  • ✅ Dulɔkɔ 30 fo 50 sɔgɔ ka nɛnɛ.
  • ✅ Bugu don a dabilan tigɛlen na sani ka turu.
  • ✅ A mabilba kungo karɔti la fo mɛtiri 500.
  • ✅ Firi kurunna fɔlɔw jalenw de sɔrɔ.